Shkalla matėse pėr Tėrmete Rihter dhe Merkali

 

 

Tėrmeti mė i madh, deri mė tani nė planetin Tokė ėshtė regjistruar nė Kili (Chile) mė  22 maj 1960, i cili kishte njė magnitudė prej 9.5 shkallė Rihteri.

 

Shkalla matėse pėr tėrmete ėshtė krijuar mė 1935 prej sizmologut Amerikan Charles F. Richter. Ai matė se sa dridhet toka  100 km larg epiqendre tė tėrmetit.

 

Magnituda e Rihterit ėshtė logaritėm rritės, nėnkupton qė energjia rritet 10 herė pėr ēdo numėr tė magnitudės.

 

Intenziteti i Merkalit ėshtė i bazuar nė vrojtimet e dėmit qė bėnė tėrmeti  dhe nuk matet nė fakt me instrumente. I shpikur prej sizmologut Italian Giuseppe Mercalli.

 

 

Tabela 1.1. Magnituda e Rihterit.

 

Magnituda e Rihterit

Magnitude

 

Pėrshkrimi

Description

Efektet e Tėrmetit

 (Earthquake effects)

(Frekuenca e shfaqjes)

Frequency of occurrence

Less than

 (Mė pak se) 2.0

Mikro

Micro

 

Mikro tėrmetet, nuk ndjehen.

Micro earthquakes, not felt.

 

Rreth 8.000 nė ditė

About 8,000 per day

2.0–2.9

 I vogėl

Minor

 

Nė pėrgjithėsi nuk i ndjejmė, por ėshtė i regjistruar nė sizmograf.

Generally not felt, but recorded.

 

Rreth 1.000 nė ditė

About 1,000 per day

3.0–3.9

Ndjehen shpesh, por rrallė shkakton dėme.

Often felt, but rarely causes damage.

 

 49.000 nė vit (est)

49,000 per year (est.)

4.0–4.9

Light

 (I lehtė)

Lėkundje e dukshme e artikujve shtėpie, zhurma tė vrullshme. Dėme me gjasa tė mėdha rreziku.

Noticeable shaking of indoor items, rattling noises. Significant damage unlikely.

 

6.200 nė vit (est)

6,200 per year (est.)

5.0–5.9

Mesatar

Moderate

 

Mund tė shkaktojė dėme tė mėdha tė ndėrtesave tė ndėrtuara dobėt pėr rajone tė vogla. Dėme mė tė vogla pėr ndėrtesa mirė tė projektuara.

Can cause major damage to poorly constructed buildings over small regions. At most slight damage to well-designed buildings.

 

800 nė vit

800 per year

6.0–6.9

I fortė

Strong

 

Mund tė jetė shkatėrruese nė sipėrfaqe rreth 160 kilometra (99 mil) zonat e populluara.

Can be destructive in areas up to about 160 kilometres (99 mi) across in populated areas.

 

120 nė vit

120 per year

7.0–7.9

 I madh

Major

Mund tė shkaktojė dėme serioze mbi zonat mė tė mėdha.

Can cause serious damage over larger areas.

 

18 nė vit

18 per year

8.0–8.9

Shumė i madh

Great

 

 

 Mund tė shkaktojė dėme serioze nė tė gjithė fushat me disa qindra kilometra.

Can cause serious damage in areas several hundred kilometres across.

 

1 nė vit

1 per year

 

9.0–9.9

Shkatėrrues nė tė gjithė fusha me disa mijė kilometra.

Devastating in areas several thousand kilometres across.

 

1 pėr 20 vjet

1 per 20 years

10.0+

Masiv

Massive

Asnjėherė i regjistruar, shkatėrrimi i pėrhapur zonat shumė tė mėdha, sipas ekuivalentit sizmik tė energjisė.

Never recorded, widespread devastation across very large areas; see below for equivalent seismic energy yield.

 

Tepėr tė rralla (E panjohur

Extremely rare (Unknown)

 

Nė bazė tė (Based on U.S. Geological Survey documents.). Pėrkthyer prej http://en.wikipedia.org/wiki/Richter_magnitude_scale

 

Tabela 1.2. Intenziteti i Merkalit.

 

Magnituda Richter       Magnitude

Intensiteti

Mercalli   Intensity

Pėrshkrimi ang.

Description

Pėrshkrimi shq.

2

I

Usually not felt, but detected by instruments

Zakonisht nuk ndihet, por zbulohet nga instrumentet.

 

II

Felt by very few people.

Ndjehet nga shumė pak njerėz.

 

3

III

Felt by many, often mistaken for a passing vehicle.

Ndjehet nga shumė njerėz, shpesh tė gabuara pėr njė makinė nė kalim.

 

IV

Felt by many indoors, dishes and doors disturbed.

Ndjerė nga brenda si shushuritje, zukatje, shumė, enėt dhe dyert e shqetėsuar ose dridhėn.

 

4

V

Felt by nearly everyone. People awakened. Cracked walls, trees disturbed.

Ndjerė nga pothuajse tė gjithė. Njerėzit e zgjuar. Muret e plasaritur, pemė shqetėsuar  e dridhėn.

 

5

VI

Felt by all. Many run outdoors. Furniture moves. Slight damage occurs.

Ndjehet nga tė gjithė. Shumica vrapoin pėr tė dalė jashtė objekti. Lėviz mobiljet. Dėme ndodhin tė lehta.

 

VII

Everyone runs outdoors. Poorly built buildings suffer severe damage. Slight damage every where else.

Gjithkush shkon jashtė. Ndėrtesat e ndėrtuara keq vuajnė dėme tė rėnda. Dėme tė lehta ēdo ku tjetėr.

 

6

VIII

Everyone runs outdoors. Moderate to major damage. Minor damage to specially designed buildings. Chimneys and walls collapse.

Gjithkush shkon jashtė. Moderuar pėr dėme tė mėdha. Dėme tė vogla pėr ndėrtesat e projektuar posaēėrisht. Oxhaqe dhe muret  psoin kolaps.

 

7-8

IX

All buildings suffer major damage. Ground cracks, pipes break, foundations shift.

Tė gjitha ndėrtesat vuajnė dėme tė mėdha. Ēarje e Tokės , tuba pushim, fondacionet ndryshim.

 

X

Major damage. Structures destroyed. Ground is badly cracked. Landslides occur.

Dėme tė mėdha. Strukturat e shkatėrruar. Toka ėshtė plasaritur keq. Rrėshqitje tė tokės ndodhin.

 

9-10

XI

Almost all structures fall. Bridges wrecked. Very wide cracks in ground.

Pothuajse tė gjitha strukturat bien. Urat e pėrmbytura. Ēarje shumė tė gjerė terren.

 

XII

Total destruction. Ground surface waves seen. Objects thrown into the air. All construction destroyed.

Shkatėrrimit total. Valėt sipėrfaqėsore Tokėsore si nė deti duken. Objektet e hedhura nė ajėr. Tė gjitha ndėrtimet shkatėrrohėn.

 

 

 


E tjera nė:

 

Referenca 

Libra

Internet

http://en.wikipedia.org/wiki/Richter_magnitude_scale

http://mistupid.com/geology/richter.htm

http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/

http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/recenteqsww/

http://en.wikipedia.org/wiki/Earthquake

http://www.geonet.org.nz/earthquake/

http://tsunami.geo.ed.ac.uk/local-bin/quakes/mapscript/home.pl

http://www.fema.gov/hazard/earthquake/

http://en.wikipedia.org/wiki/Richter_magnitude_scale

http://science.howstuffworks.com/nature/natural-disasters/earthquake6.htm

http://mistupid.com/geology/richter.htm - pėrkthe shėnimin pėr ballė tėrmeti

http://www.visitrockypoint.com/earthquakes-what-are-the-richter-and-mercalli-scales

http://scioly.org/wiki/GMOA_Notes

http://raymondpronk.wordpress.com/2011/03/12/japanese-8-9-richter-scale-earth-quake-shifts-earths-axis-and-giant-tsunami-ocean-wave-moves-japanese-coast-videos/

http://jabalpur.nic.in/uevrp/undp-files/earthquake.htm - dėmet nė rrugė, hekurudha ...

http://hsv.com/scitech/earthsci/quake.htm -vullkanet e tėrmetet

http://www.malesiaforum.com/showthread.php?t=4288

http://www.maplandia.com/kazakhstan/alma-ata/termete/

http://sq.wikipedia.org/wiki/T%C3%ABrmeti

http://www.shoqeriajone.com/t4726-ne-pranvere-ose-vere-priten-termete-te-fuqishme-ne-ballkankosov

http://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%97%D0%B5%D0%BC%D1%99%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B5%D1%81

http://www.fema.gov/hazard/earthquake/

 

http://en.wikipedia.org/wiki/Geography

http://en.wikipedia.org/wiki/History_of_the_Earth

http://www.physicalgeography.net/fundamentals/6h.html  - gjeometria e Tokės

http://geography.about.com/

http://www.lizardpoint.com/fun/geoquiz/ - shėnime harta kviz

http://www.sheppardsoftware.com/Geography.htm

http://www.usgs.gov/climate_landuse/

http://www.enchantedlearning.com/geography/ - me a-z

http://dir.yahoo.com/science/geography/

http://en.wikipedia.org/wiki/Geography

http://sq.wikipedia.org/wiki/Gjeografia

http://www.nationalgeographic.com/geography-action/index.html

http://earthquake.usgs.gov/learn/glossary/?term=lithosphere litosfera dhe tėrmetet

http://articles.architectjaved.com/earthquake-geophysics/tag/lithosphere/

http://www.dst.uniroma1.it/sciterra/sezioni/doglioni/Publ_download/E6-15-03-13-TXT.aspx.html

http://www.ontariogeoscience.net/keyconceptitems/platetectonics.html  DIMENZIONET BRENDA PĖR TOKĖN

http://www.physicalgeography.net/fundamentals/10h.html imag msim

 

http://www.windows2universe.org/earth/interior/how_plates_move.html

http://www.sciencedaily.com/articles/l/lithosphere.htm

http://www.earthscienceeducation.com/creative_science/chemistry_index.htm

http://www.weirdwarp.com/2010/02/plate-tectonics-hold-on-the-surface-of-the-earth-moves/

 

 

http://sq.wikipedia.org/wiki/Kosova

http://sq.wikipedia.org/wiki/Gjeografia_e_Kosov%C3%ABs

http://www.meteor.iastate.edu/gccourse/atmos/images.html shiko lexo shkencė

http://www.realmagick.com/niihau-geography/

http://www.enchantedlearning.com/subjects/ocean/  mėso mėsime informime

https://jtscience.wikispaces.com/Oceans

http://www.physicalgeography.net/physgeoglos/a.html termet gjeografike A/Z

 

 

ąNė faqe: www.sokol58.com

 

 ß faqe Gjeografia

Shėnoi e punoi: Sokol H. Kelmendi ,  Mitrovicė.