Karbohidratet ( Sheqernat) nė organizėm

 

Sa energji, dhe me ēfarė shpejtėsie, do tė lirohet nė organizėm, varet prej pėrbėrjes sė strukturės molekulare tė karbohidrateve tė veēuara, prandaj nė kėtė mėnyrė dallohen sheqernat e thjeshtė dhe tė pėrbėrė.

 

Karbohidratet (lat.:carbo-karbon, hidrat-ujė) janė komponime organike qė gjenden nė tė gjitha gjallesat por mė sė shumti tek bimėt.

 

Me analizė kimike ėshtė vėrtetuar se karbohidratet janė komponime tė pėrbėra nga karboni, hidrogjeni dhe oksigjeni, ku raporti mes oksigjenit dhe hidrogjenit ėshtė si te uji (2:1).

 

karbohidratet ne organizem

Karbohidratet kanė formulė tė pėrgjithshme Cx(H2O)y prandaj mund tė duken si hidrate tė karbonit. Por ky emėr ėshtė nė kundėrshtim me molekulat e karbohidrateve tė cilat nuk pėrmbajnė ujė.

 

Nga pėrbėrja kimike ato ndahen nė aldoze dhe ketoze. Karbohidratet me shije tė ėmbėl quhen sheqerna. Pėr nga struktura dhe hidroliza ndahen nė monosakaridet, disakaridet dhe polisakaridet.

 

>. Energjia pėr organizėm ėshtė e nevojshme pėr kryerjen e tė gjitha aktiviteteve tė trupit dhe mirėmbajtjen e funksioneve tė rėndėsishme dhe me vlerė tė organizmit, ( si janė pėr punėn e zemrės, frymėmarrjes dhe proceseve tjera kimike nė qeliza dhe inde).

 

>. 50% e energjisė nė organizėm buron prej karbohidrateve, ndėrsa 25% prej yndyre dhe  25% prej proteinave.

 

 

1gram karbohidrate

15.8 kJ   (3.76 kcal)

1gram proteine

16.8 kJ   (4 kcal)

1gram yndyr

37.8 kJ   (9 kcal)

 

Karbohidratet janė artikuj ushqyes qė kanė vlerė me rendėsi tė madhe nė ē’do rregull tė ushqimit tė drejtė.  Roli kryesor i karbohidrateve nė organizėm ėshtė furnizimi i organizmit me energji.

Karbohidratet shėrbejnė si burim i energjisė e cila deponohet si glikogjen (nė muskuj dhe mėlēi ) prej tė cilave lehtė lirohet dhe i jep organizmit energjinė e mjaftueshme gjatė kryerjes sė punėve tė pėrditshme.

 

 

Nė organizėm:

 

1.     Karbohidratet shėrbejnė si ushqim, mineral, kryesor energjetik pėr qelizėn dhe pėr organizmin nė tėrėsi.

 

2.     Disa karbohidrate janė ushqime rezervė (depo) tė domosdoshme pėr funksionimin dhe zhvillimin normal tė njė organizmi. P.sh. amidoni tė bimėt  ndėrsa glikogjeni tė shtazėt dhe njeriu.

 

3.     Disa sheqerna shėrbejnė si material skeletor nė botėn e gjallė ,p.sh. celuloza te bimėt dhe kitina te disa shtazė janė polisakaride strukturore.

 

4.     Disa sheqerna gjatė transformimeve kimike  mund tė shėrbejnė si materiale pėr krijimin e komponimeve tė ndryshme kimike.

 

5.     Disa monosakaride (fruktoza) dhe disa disakaride (Laktoza) , pėrveq vlerės ushqyese u japin shije tė ėmbėl pemėve, perimeve, qumėshtit e gjėrave tė tjera ushqimore tė cilat i pėrdor njeriu nė ushqimin e pėrditshėm.

 

6.     Disa sheqerna , se bashku me proteina, krijojnė proteinat e pėrbėra-glikoproteinat ose me lipide –glikolipide.

 

7.     Prej monosakarideve Glukoza ėshtė mė  rėndėsi tė jashtėzakonshme pėr organizmin e njeriut . Ajo nė organizėm siguron mė tepėr se gjysmėn e nevojshme energjetike. Zvogėlimi i glukozės nė gjak shoqėrohet me ērregullime tė rėnda nė organizėm , qė shkakton humbjen e vetėdijes (shoku hipoglikemik), etj.

 

 

E tjera nė:

 

Referenca

Libra

Internet

http://www.afarewellrescue.com/carbohydrates-influential-for-body/  - organizmi i njeriut me disa mėsime tjera (healthy life).

http://www.ehow.com/info_7837637_carbohydrate-foods-training.html

http://www.missaline.com/how-to-make-slim-body-with-reducing-carbohydrates/

http://www.myspace.com/fitbodysupplements/blog/433697390

 

http://thefoodfarce.com/49/  - glikemik indeks karta ushqimeve

http://www.ehow.com/info_7778635_sugar-increases-energy-rate.html

http://www.wegah.com/carbohydrates-fats-and-protein-for-a-balanced-diet.html

 

http://www2.chemistry.msu.edu/faculty/reusch/VirtTxtJml/carbhyd.htm - konfigurimi i karbohidrateve

http://en.wikipedia.org/wiki/Carbohydrate

http://www.hsph.harvard.edu/nutritionsource/what-should-you-eat/carbohydrates/

http://www.visionlearning.com/library/module_viewer.php?mid=61

http://www.fullissue.com/index.php/carbohydrates.html

http://www.yellowtang.org/chemistry.php - imazhe

http://www.chemia.dami.pl/liceum/liceum14/organiczna11.htm

http://www.medioteka.hr/portal/ss_kemija2.php?ktg=5&pktg=&mid=17

http://sq.wikipedia.org/wiki/Karbohidratet

http://www.medicalnewstoday.com/articles/161547.php

http://kidshealth.org/kid/stay_healthy/food/carb.html

http://www.cdc.gov/nutrition/everyone/basics/carbs.html - indeks A-Z

http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/carbohydrates.html

 

http://www.youtube.com/watch?v=Eqncc6u6Hms  -karbohidratet

http://www.youtube.com/watch?v=_zm_DyD6FJ0

http://www.youtube.com/watch?v=5kphsHC91dU – kimia karbohidratet

http://www.youtube.com/watch?v=3VBlzgSj7Ls

http://www.youtube.com/watch?v=J_6jRs-QvM8

 

 

č Nė kryefaqe : www.sokol58.com

ßfaqe Karbohidratet pėrbėhen prej C - H - O

 

Shėnoi e punoi : Sokol H. Kelmendi ing. Mitrovicė.